Inleiding

Met een bewarend beslag kunnen vermogensbestanddelen (zoals een bankrekening) van een schuldenaar geblokkeerd worden in afwachting van het resultaat van een procedure tot invordering van een geldsom.

In een eerdere blogtekst werden de voorwaarden toegelicht die vervuld moeten zijn om bewarend beslag te kunnen leggen. Er moet ten eerste sprake zijn van een zekere, vaststaande en opeisbare geldsomvordering. Ten tweede moet er sprake zijn van urgentie. Dat betekent dat er een aantoonbaar risico moet bestaan dat de schuldenaar insolvabel dreigt te worden of zijn onvermogen aan het organiseren is.

Een cassatiearrest van 19 juni 2026 biedt de kans om dieper in te gaan op de vraag naar het tijdstip waarop die voorwaarden precies vervuld moeten zijn.

Beoordelingstijdstip beslagvoorwaarden

Ten eerste moeten de voorwaarden om bewarend beslag te leggen logischerwijze vervuld zijn op het moment waarop de toelating tot bewarend beslag aan de beslagrechter wordt gevraagd. Daarnaast moeten de voorwaarden vervuld zijn op het moment waarop het bewarend beslag gelegd wordt. Die twee tijdstippen zullen in de praktijk vaak dicht bij elkaar liggen.

De beslagvoorwaarden moeten ook daarna vervuld blijven. De schuldenaar kan verzet aantekenen wanneer hij meent dat de voorwaarden niet vervuld zijn. Hij heeft daarvoor in principe één maand de tijd.

Wanneer de beslagrechter dat verzet beoordeelt moeten de beslagvoorwaarden ten tweede nog steeds vervuld zijn op het tijdstip van de uitspraak over dat verzet. Wanneer er wel urgentie was toen het bewarend beslag werd aangevraagd op 1 januari, bijvoorbeeld omdat de schuldenaar op dat moment veel andere onbetaalde schulden had, maar die schulden een half jaar later betaald zijn, en het insolvabiliteitsrisico daardoor verdwenen is op 30 juni, dan kan de beslagrechter het bewarend beslag opheffen.

Wat indien de schuldenaar geen tijdig (of onsuccesvol) verzet heeft aangetekend tegen het bewarend beslag, maar de beslagvoorwaarden bijvoorbeeld twee jaar later niet meer vervuld zijn? Indien er gewijzigde omstandigheden zijn waaruit blijkt dat de beslagvoorwaarden niet langer vervuld zijn, dan kan de schuldenaar verzoeken om de opheffing van het bewarend beslag (art. 1419, tweede lid Ger.W.). Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer schuldeiser de invorderingsprocedure niet benaarstigt. Dat betekent dat de beslagvoorwaarden ten derde vervuld moeten zijn en blijven tijdens de ganse duurtijd van het bewarend beslag.

Omgekeerd, wanneer de beslagvoorwaarden niet vervuld waren op het ogenblik waarop de toelating tot beslag werd aangevraagd, maar pas later vervuld zijn (bijvoorbeeld tijdens de procedure van derdenverzet), dan werkt dat niet retroactief. De latere vervulling van deze voorwaarden kan er dus niet aan verhelpen dat deze voorwaarden aanvankelijk niet vervuld waren en kan er niet toe leiden dat een onrechtmatig gelegd beslag geregulariseerd zou worden.

De feiten die geleid hebben tot het cassatiearrest

Een schuldeiser (A) legde bewarend beslag op de bankrekeningen van haar schuldenaar (B) ter beveiliging van een vordering van ongeveer 28 miljoen euro. Bij slechts één van de vier banken stonden er gelden op de rekeningen voor een relatief beperkt bedrag van 134.295 EUR.

De schuldenaar (B) tekende verzet aan tegen het bewarend beslag. Hij meende dat de beslagvoorwaarden niet vervuld waren. Zowel de beslagrechter in eerste aanleg als in hoger beroep wezen dat verzet af. Het bewarend beslag werd dus gehandhaafd.

Voor het Hof van Cassatie verweet de schuldenaar (B) het hof van beroep dat het geen analyse had gemaakt van de urgentievoorwaarde op het ogenblik van het beslag. Volgens B had het hof van beroep zich enkel gesteund op elementen die pas na het beslag aan het licht kwamen (zoals de beperkte gelden op de bankrekeningen).

Het Hof van Cassatie is die kritiek niet gevolgd. Het hof van beroep had talrijke elementen aangehaald om de urgentie te beoordelen: (i) de aard van de onderneming die B voerde (een eenmalig opgerichte projectvennootschap zonder verdere activiteit na de contractbeëindiging), (ii) het becijferde verlies van meer dan 30,7 miljoen euro voor boekjaar 2023, (iii) de eigen erkenning door het bestuur dat de continuïteit van B in het gedrang was en (iv) leningsconstructies met een Ierse zustervennootschap.

Op basis daarvan oordeelde het Hof van Cassatie dat het hof van beroep wel degelijk een analyse had gemaakt van de urgentie op het ogenblik van het beslag, en dat het zich niet had beperkt tot een loutere momentopname op het ogenblik van de uitspraak.

Belang van het arrest voor de praktijk

Voor de beslagpraktijk betekent dit arrest dat een schuldeiser die een toelating tot bewarend beslag aanvraagt er goed aan doet om op dat moment een zo volledig mogelijke analyse te maken van objectieve, aan het beslag voorafgaande, elementen die aantonen dat de urgentievoorwaarde vervuld is. Het gaat bijvoorbeeld om de financiële cijfers van de schuldenaar en de beslagberichten op haar naam. Die elementen kunnen namelijk de inzet vormen van een gebeurlijk navolgende procedure van derdenverzet.

Advocaat nodig?

Bent u een schuldeiser en wenst u bewarend beslag te leggen om een geldsomvordering te beveiligen? Of bent u een schuldenaar die geconfronteerd wordt met een bewarend beslag op uw vermogen? Aarzel dan niet om contact op te nemen met Intinya Law. Wij beschikken over een team met ervaring in het beslagrecht dat u graag bijstaat.

Neem contact op met Cedric